page_banner

သတင်း

အက်ဆစ်ပါဝင်သော ရေဆိုးများကို ကုသခြင်း။

အက်ဆစ်စွန့်ပစ်ရေသည် pH တန်ဖိုး 6 ထက်နည်းသော ရေဆိုးများဖြစ်သည်။ အက်ဆစ်အမျိုးအစားများနှင့် ပြင်းအားများအရ အက်ဆစ်စွန့်ပစ်ရေကို inorganic acid wastewater နှင့် organic acid wastewater ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ပြင်းထန်သော အက်စစ်ရေဆိုးနှင့် အားနည်းအက်စစ်ရေဆိုးများ၊Monoacid စွန့်ပစ်ရေနှင့် polyacid စွန့်ပစ်ရေ;စူးစိုက်မှုနည်းသော အက်စစ်ဓာတ်စွန့်ပစ်ရေနှင့် ပြင်းအားမြင့်မားသော အက်စစ်ဓာတ်စွန့်ပစ်ရေ။အများအားဖြင့် အက်စစ်ဓာတ် စွန့်ပစ်ရေတွင် အက်ဆစ်အချို့ပါဝင်သည့်အပြင် လေးလံသောသတ္တုအိုင်းယွန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ဆားများနှင့် အခြားအန္တရာယ်ရှိသော အရာများပါရှိသည်။အက်စစ်စွန့်ပစ်ရေသည် မိုင်းတွင်းရေနုတ်မြောင်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်သတ္တုဗေဒ၊ သံမဏိလူး၊ သံမဏိနှင့် သံမဏိမဟုတ်သော သတ္တုများကို မျက်နှာပြင်အက်ဆစ်ဖြင့် ကုသခြင်း၊ ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၊ အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဆိုးဆေးများ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်း၊ လျှပ်စစ်ပလပ်စတစ်ဆာဂျရီ၊အသုံးများသော အက်စစ်စွန့်ပစ်ရေသည် ဆာလ်ဖူရစ်အက်စစ် စွန့်ပစ်ရေဖြစ်ပြီး၊ နောက်တွင် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်နှင့် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ် စွန့်ပစ်ရေများဖြစ်သည်။တရုတ်နိုင်ငံသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စက်မှုစွန့်ပစ်အက်စစ် ကုဗမီတာ တစ်သန်းနီးပါး စွန့်ပစ်တော့မည် ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ စွန့်ပစ်ရေများကို ကုသခြင်းမရှိဘဲ တိုက်ရိုက် စွန့်ပစ်ပါက ပိုက်လိုင်းများ သွယ်တန်းခြင်း၊ ကောက်ပဲသီးနှံများ ပျက်စီးခြင်း၊ ငါးများ ထိခိုက်ခြင်း၊ သင်္ဘောများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်သည်။စက်မှုဇုန်ထုတ် အက်ဆစ်ရေဆိုးများကို စွန့်ပစ်ခြင်းမပြုမီ အမျိုးသားလွှတ် တော်စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ကုသရမည်ဖြစ်ပြီး အက်စစ်စွန့်ပစ်ရေကို ပြန်လည်အသုံးပြု၍ ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။အညစ်အကြေးအက်ဆစ်ကို ကုသရာတွင် ဆားကုသမှု၊ စူးစိုက်မှုနည်းလမ်း၊ ဓာတုဗေဒနည်း၊ ထုတ်ယူနည်း၊ အိုင်းယွန်းအစေးထုတ်နည်း၊ အမြှေးပါးခွဲခြင်းနည်းလမ်း စသည်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။

1. ဆားကို ပြန်လည်အသုံးပြုပါ။

ဆားထုတ်ခြင်းဟု ခေါ်သည် ဆိုသည်မှာ အက်ဆစ်အတွင်းရှိ အော်ဂဲနစ်အညစ်အကြေးအားလုံးနီးပါးကို စိမ့်ဝင်အောင် ရွှတ်ဆားရေ အများအပြားကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။သို့သော်၊ ဤနည်းလမ်းသည် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်ကို ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး စွန့်ပစ်အက်ဆစ်တွင် ဆာလ်ဖျူရစ်အက်ဆစ်၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် အသုံးချမှုကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်သောကြောင့် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်အတွင်းရှိ အော်ဂဲနစ်အညစ်အကြေးများကို sodium bisulphate saturated solution ဖြင့် စွန့်ထုတ်သည့်နည်းလမ်းကို လေ့လာခဲ့သည်။
စွန့်ပစ်အက်ဆစ်တွင် ဆာလ်ဖျူရစ်အက်ဆစ်နှင့် သြဂဲနစ်အညစ်အကြေးအမျိုးမျိုးပါ၀င်သည်၊ အဓိကအားဖြင့် 6-chloro-3-nitrotoluene-4 sulfonic acid အနည်းငယ်နှင့် toluene မှထုတ်လုပ်သော 6-chloro-3-nitrotoluene-4-sulfonic အက်ဆစ်မှလွဲ၍ အခြား isomers အမျိုးမျိုး၊ sulfonation၊ chlorination နှင့် nitrification ၏လုပ်ငန်းစဉ်။ဆားထုတ်နည်းမှာ အက်ဆစ်အတွင်းရှိ အော်ဂဲနစ်အညစ်အကြေးအားလုံးနီးပါးကို ရွှဲရွှဲဆားရေ ပမာဏများစွာကို အသုံးပြုရန်ဖြစ်သည်။ဆားထုတ်သည့်နည်းလမ်းသည် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်အတွင်းရှိ သြဂဲနစ်အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားပေးရုံသာမက လည်ပတ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ထည့်သွင်းရန်အတွက် ဆာလဖူရစ်အက်ဆစ်ကို ပြန်လည်ရရှိစေပြီး ကုန်ကျစရိတ်နှင့် စွမ်းအင်ကို သက်သာစေပါသည်။

2. ကြော်နည်း

ပြန်လည်ကောင်းမွန်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုရရှိရန် ကင်ခြင်းဖြင့် ပျော်ရည်မှခွဲထုတ်ထားသော ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ်ကဲ့သို့သော မတည်ငြိမ်သောအက်ဆစ်ကို ကင်သည့်နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။

3. Chemical neutralization နည်းလမ်း

H+(aq)+OH-(aq)=H2O ၏ အခြေခံ အက်ဆစ်-ဘေ့စ် တုံ့ပြန်မှုသည် အက်ဆစ်ပါဝင်သော ရေဆိုးများကို ကုသခြင်းအတွက် အရေးကြီးသော အခြေခံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။အက်ဆစ်ပါဝင်သော ရေဆိုးများကို ကုသရန် ဘုံနည်းလမ်းများ မှာ သန့်စင်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း ၊ အက်ဆစ်အခြေခံ ရေဆိုးများကို အပြန်အလှန် ပျက်ပြယ်စေခြင်း၊ မူးယစ်ဆေး သန့်စင်ခြင်း ၊ သန့်စင်ခြင်း စသည်တို့ကို အစောပိုင်းကာလများတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ သံနှင့် သံမဏိ လုပ်ငန်းအချို့၏ အစောပိုင်းကာလများတွင် အများစုသည် အဆိုပါနည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ hydrochloric acid နှင့် sulfuric acid pickling ၏ အညစ်အကြေးအရည်များကို ကုသရန်အတွက် acid-base neutralization ဖြင့် pH တန်ဖိုးသည် discharge standard သို့ရောက်ရှိစေရန်။ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ် (ဆိုဒါပြာ)၊ ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောဆိုဒ်၊ ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် အက်ဆစ်-ဘေ့စ် ချေဖျက်ခြင်းအတွက် ကုန်ကြမ်းအဖြစ် ထုံး၊ ယေဘူယျအသုံးပြုမှုမှာ စျေးပေါပြီး ထုံးလုပ်ရလွယ်ကူသည်။

4. ထုတ်ယူနည်း

Liquid-liquid extraction သည် ခွဲထုတ်ရန် သင့်လျော်သော အရည်တွင် ကုန်ကြမ်းအရည်တွင် အစိတ်အပိုင်းများ၏ ပျော်ဝင်မှု ကွာခြားချက်ကို အသုံးပြုသည့် ယူနစ်လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။အက်စစ်ပါဝင်သော စွန့်ပစ်ရေကို ကုသရာတွင် အက်စစ်ပါဝင်သော စွန့်ပစ်ရေနှင့် အော်ဂဲနစ်ပျော်ဝင်ပစ္စည်းကို အပြည့်အ၀ ထိတွေ့စေရန် လိုအပ်သောကြောင့် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်အတွင်းရှိ အညစ်အကြေးများကို သတ္တုတွင်းသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ထုတ်ယူခြင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များမှာ- (၁) စွန့်ပစ်အက်ဆစ်သည် အစွမ်းထက်ခြင်း၊ စွန့်ပစ်အက်ဆစ်နှင့် ဓာတုဗေဒအရ မတုံ့ပြန်ဘဲ စွန့်ပစ်အက်ဆစ်တွင် ပျော်ဝင်ခြင်းမရှိပေ။(၂) စွန့်ပစ်အက်ဆစ်ရှိ အညစ်အကြေးများသည် ထုတ်ယူခြင်း နှင့် ဆာလဖူရစ်အက်ဆစ်တွင် မြင့်မားသော partition coefficient ရှိသည်။(၃) စျေးနှုန်းချိုသာပြီး အလွယ်တကူရနိုင်ခြင်း၊(၄) အညစ်အကြေးများမှ ခွဲထုတ်ရလွယ်ကူပြီး ထုတ်ယူသည့်အခါ သေးငယ်သော ဆုံးရှုံးမှု၊အသုံးများသော ထုတ်ယူသည့်ပစ္စည်းများတွင် benzene (toluene၊ nitrobenzene၊ chlorobenzene)၊ phenols (creosote crude diphenol)၊ halogenated hydrocarbons (trichloroethane၊ dichloroethane)၊ isopropyl ether နှင့် N-503။

5. ion exchange resin နည်းလမ်း

အိုင်းယွန်းလဲလှယ် resin ဖြင့် အော်ဂဲနစ်အက်ဆစ်စွန့်ပစ်ရည်ကို ကုသခြင်း၏ အခြေခံနိယာမမှာ အချို့သော ion exchange resin သည် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်ဖြေရှင်းချက်မှ အော်ဂဲနစ်အက်ဆစ်များကို စုပ်ယူနိုင်ပြီး မတူညီသောအက်ဆစ်များနှင့် ဆားများကို ခွဲထုတ်ရန်အတွက် သတ္တုဆားများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်စေရန်ဖြစ်သည်။

6. အမြှေးပါးခွဲခြားခြင်းနည်းလမ်း

အက်စစ်ဓာတ်စွန့်ပစ်အရည်အတွက်၊ dialysis နှင့် electrodialysis ကဲ့သို့သော အမြှေးပါးကုသမှုနည်းလမ်းများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။စွန့်ပစ်အက်ဆစ်၏ အမြှေးပါးကို ပြန်လည်ရယူရာတွင် အဓိကအားဖြင့် အာရုံစူးစိုက်မှု ကွာခြားမှုကြောင့် မောင်းနှင်သည့် dialysis နိယာမကို လက်ခံသည်။စက်ပစ္စည်းတစ်ခုလုံးတွင် diffusion dialysis Membrane၊ liquid dispensing plate၊ reinforcing plate၊ liquid flow plate frame စသည်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး စွန့်ပစ်အရည်ထဲတွင် ပါဝင်သော အရာများကို ခွဲထုတ်ခြင်းဖြင့် ခွဲထွက်ခြင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုကို ရရှိစေသည်။

7. cooling crystallization နည်းလမ်း

Cooling crystallization method သည် ပျော်ရည်၏ အပူချိန်ကို လျှော့ချရန်နှင့် solute ကို precipitate လုပ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။လိုအပ်ချက်များ နှင့် ကိုက်ညီသော အက်ဆစ်ရည်ကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်အတွင်းရှိ အညစ်အကြေးများကို အအေးခံပြီး စွန့်ပစ်အက်ဆစ် ကုသရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အသုံးပြုသည်။ဥပမာအားဖြင့်၊ ကြိတ်စက်တစ်ခု၏ acyl-ဆေးကြောခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်မှ စွန့်ထုတ်သော ဆာလ်ဖူရစ်အက်ဆစ် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများတွင် အာရုံစူးစိုက်မှု-အရည်ကြည်နှင့် filtration ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ကုသသည့် ferrous sulfate အများအပြားပါရှိသည်။စစ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် ferrous sulfate ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်၊ အက်ဆစ်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုရန်အတွက် စတီးလ်ချဉ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သို့ ပြန်သွားနိုင်သည်။
အအေးခံခြင်း ပုံဆောင်ခဲပြုလုပ်ခြင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများစွာ ပါ၀င်ပြီး ဤနေရာတွင် သတ္တုထုတ်ယူမှုတွင် အချဉ်ဖောက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။သံမဏိနှင့် စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ရည်ကို သတ္တုမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ သံချေးများကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ထို့ကြောင့် စွန့်ပစ်အက်ဆစ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းသည် ကုန်ကျစရိတ်ကို များစွာလျှော့ချနိုင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ဤလုပ်ငန်းစဉ်အောင်မြင်ရန် အအေးခံပုံဆောင်ခဲကို စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုသည်။

8. Oxidation နည်းလမ်း

ဤနည်းလမ်းကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုခဲ့ပြီး သဘောတရားမှာ စွန့်ပစ်ဆာလ်ဖူရစ်အက်ဆစ်ကို သင့်လျော်သောအခြေအနေများအောက်တွင် ဓာတ်တိုးအေးဂျင့်များဖြင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ ရေ၊ နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်စေရန်၊ ဆာလဖူရစ်အက်ဆစ်နှင့် ခွဲထုတ်ထားသောကြောင့် ဆာလဖူရစ်အက်ဆစ်ကို သန့်စင်ပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေပါသည်။အသုံးများသော ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်၊ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ပါကလိုရစ်အက်ဆစ်၊ ဟိုက်ကလိုရိုအက်ဆစ်၊ နိုက်ထရိတ်၊ အိုဇုန်းစသည်တို့ဖြစ်သည်။oxidizer တစ်ခုစီတွင် ၎င်း၏ အားသာချက်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသည်။


ပို့စ်အချိန်- ဧပြီလ 10-2024